الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
42
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
است ، از مرگ عجيب و عبرتانگيز اين پيامبر بزرگ خدا سخن مىگويد ، و اين واقعيت را روشن مىسازد كه پيامبر با آن عظمت ، و حكمرانى با آن قدرت و ابهت ، چگونه به آسانى جان به جان آفرين سپرد ، و حتى پيش از آنكه تن او در بستر آرام گيرد چنگال اجل گريبانش را گرفت ! مىفرمايد : « هنگامى كه مرگ را براى سليمان مقرر كرديم كسى مردم را از مرگ او آگاه نساخت ، مگر جنبنده اى از زمين كه عصاى او را مىخورد » تا عصا شكست و پيكر سليمان فرو افتاد « ( * ( فَلَمَّا قَضَيْنا عَلَيْه الْمَوْتَ ما دَلَّهُمْ عَلى مَوْتِه إِلَّا دَابَّةُ الأَرْضِ تَأْكُلُ مِنْسَأَتَه ) * ) ( 1 ) . از تعبير آيه فوق و همچنين روايات متعدد استفاده مىشود به هنگامى كه مرگ سليمان فرا رسيد ايستاده بود و بر عصاى خود تكيه كرده بود ، ناگهان مرگ گريبانش را گرفت و روح از بدنش پرواز كرد ، او در همان حال مدتى سر پا ماند تا اينكه موريانه كه قرآن از آن به * ( دَابَّةُ الأَرْضِ ) * ( جنبنده زمين ) تعبير كرده عصاى او را خورد و تعادل خود را از دست داد و روى زمين افتاد و مردم از مرگ او آگاه شدند ! لذا بعد از آن مىافزايد : « هنگامى كه سليمان فرو افتاد جنيان فهميدند كه اگر از غيب آگاه بودند در عذاب خوار كننده باقى نمىماندند » ( * ( فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ أَنْ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ ما لَبِثُوا فِي الْعَذابِ الْمُهِينِ ) * ) . جمله « تبينت » از ماده « تبين » معمولا به معنى آشكار شدن است ( فعل
--> ( 1 ) منساته از ماده نسا ( بر وزن نسخ ) و نسيء ( بر وزن نصيب ) به معنى تاخير است و از آنجا كه به وسيله عصا اشيايى را به عقب مىرانند و دور مىكنند كلمه « منساته » به آن اطلاق شده است ( يعنى وسيله عقب رانى ) بعضى از مفسران گفتهاند اين واژه از واژههاى اهل يمن بوده و از آنجا كه سليمان بر اين منطقه حكومت داشت قرآن در مورد او به كار برده است ( به مفردات راغب و تفسير قرطبى و روح البيان مراجعه شود ) .